Gece Plağı (Bruksizm) Bilgilendirme Rehberi
Toplumda “diş sıkma veya gıcırdatma” olarak bilinen bruksizm, genellikle uyku esnasında istemsizce gerçekleşen ve hem dişlere hem de çene eklemine (TMJ) ciddi zararlar veren bir problemdir. Niğde’de 5 yılı aşkın süredir edindiğimiz tecrübeyle Yasemin Tekeli Çalık Ağız ve Diş Sağlığı Kliniği olarak hazırladığımız bu rehberde; bruksizmin etkilerini durduran kişiye özel gece plağı (oklüzal splint) tedavi süreci şeffaflıkla sunulmaktadır. Kliniğimizde plak uygulamalarından ayrıca Botoks uygulamalarıda yapılmaktadır.
Adım 1: Klinik Muayene ve Eklem Analizi
İlk aşamada hastanın diş yüzeylerindeki aşınma (atrisyon) seviyeleri, çene ekleminden gelen sesler ve çiğneme kaslarındaki (masseter) hassasiyet klinik olarak değerlendirilir. Diş sıkmanın yarattığı tahribatın boyutu teşhis edilerek hastaya en uygun kalınlıktaki koruyucu plak tipi planlanır.
Adım 2: Dijital veya Fiziksel Ölçü Alımı
Kişiye özel, tam uyumlu bir plak üretebilmek için hastanın alt ve üst çene ölçüleri milimetrik olarak alınır. Bu işlem, hastanın ağız yapısına göre dijital tarayıcılarla veya yüksek hassasiyetli geleneksel ölçü maddeleriyle saniyeler içinde, tamamen acısız bir şekilde tamamlanır.
Adım 3: Plağın Teslimi ve Uyum Kontrolü
Laboratuvar ortamında hastanın kapanış dengesine (oklüzyon) uygun olarak hazırlanan sert veya yarı-sert şeffaf plak klinikte hastaya uygulanır. Plağın çene eklemine doğru desteği verip vermediği kontrol edilir, gerekli ufak uyumlamalar yapılarak hastaya kullanım ve bakım eğitimleri verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Diş Hekimi Yasemin TEKELİ ÇALIK
Dişlerimi sıktığımı (bruksizm) nasıl anlarım, belirtileri nelerdir?
Uyku esnasında diş sıktığınızı kendi kendinize fark etmeniz zordur. Ancak sabahları uyandığınızda yanak kaslarınızda ve çene ekleminizde ağrı/yorgunluk hissediyorsanız, baş ve boyun bölgenizde açıklanamayan gerilim tipi ağrılar varsa veya dişlerinizin çiğneyici yüzeylerinde düzleşme (aşınma) görüyorsanız yüksek ihtimalle bruksizm hastasısınızdır.
Eczanelerde veya marketlerde satılan standart gece plaklarını kullanmak güvenli midir?
Kesinlikle tıbben güvenli değildir. Hazır (standart) satılan veya sıcak suda yumuşatılarak evde şekil verilen plaklar, sizin çene kapanış (oklüzyon) dengenizi ve eklem pozisyonunuzu bilemez. Yanlış kapanış sağlayan bir plak kullanmak, diş sıkma probleminizi çözmek bir yana, çene ekleminizde kalıcı kaymalara ve çok daha şiddetli ağrılara yol açabilir. Gece plağı mutlaka diş hekimi tarafından kişiye özel ölçüyle hazırlanmalıdır.
Gece plağını konuşmayı veya nefes almayı engeller mi?
Kişiye özel ölçüyle dişlerinize milimetrik olarak oturan profesyonel gece plakları oldukça ergonomiktir. Taktığınız ilk 1-2 gece yabancılık ve tükürük artışı hissetmeniz normaldir, ancak alışma süreci çok kısadır. Plağın tasarımı hava yolunuzu kapatmaz, nefes almanızı veya uyumanızı kesinlikle engellemez.
Gece plağı tam olarak ne işe yarar?
Gece plağı, alt ve üst dişlerin arasına yerleşerek bir “amortisör” görevi görür. Uyku sırasındaki istemsiz sıkma kuvvetini emer; böylece diş minelerinin aşınmasını, dişlerde oluşabilecek mikro çatlakları ve porselen/zirkonyum kaplamaların kırılmasını engeller. Aynı zamanda çene eklemindeki (TMJ) baskıyı azaltarak kasları rahatlatır.
Şeffaf ortodonti plakları veya diş beyazlatma plakları gece plağı yerine kullanılabilir mi?
Hayır, kullanılamaz. Ortodonti (telsiz tedavi) plakları çok ince, beyazlatma plakları ise çok yumuşak materyallerden üretilir. Bruksizm sırasında çenelerimizin uyguladığı kuvvet normal çiğneme kuvvetinin çok üzerindedir. Bu ince plaklar, şiddetli sıkma kuvvetine dayanamayarak kısa sürede parçalanır ve eklemi koruyacak yeterli kalınlığı (desteği) sağlayamazlar.
Gece plağını sadece gece uyurken mi takmalıyım?
Bruksizm (diş sıkma) çoğunlukla uyku sırasında bilinçdışı gerçekleştiği için plak öncelikli olarak gece yatmadan önce takılır. Ancak gün içinde yoğun stres altındayken (örneğin bilgisayar başında çalışırken, ağır spor yaparken veya trafikte) dişlerini sıktığını fark eden hastalarımızın, plağı gündüz saatlerinde de kullanması eklem sağlığı açısından son derece faydalıdır.
Gece plağı diş sıkma alışkanlığını (bruksizm) tamamen tedavi eder mi?
Hayır, gece plağı diş sıkma refleksini beynin merkezinden silen nedensel bir tedavi değildir; koruyucu ve semptom giderici bir tedavidir. Amacı, diş sıkma eylemi gerçekleştiğinde ağız ve çene dokularının hasar görmesini engellemek ve kas spazmlarını çözmektir. İleri derece sıkmalarda, gece plağı tedavisi genellikle “masseter botoksu” ile desteklenmektedir.
Gece plağının bakımı ve temizliği nasıl yapılmalıdır?
Plağınızı sabah çıkardığınızda sadece akan soğuk veya ılık su altında, sıvı sabun ve ayrı bir diş fırçası (macun kullanmadan) yardımıyla temizlemelisiniz. Diş macunlarının içindeki aşındırıcılar plağı çizebilir. Ayrıca plağın yapısını bozacağı ve eriteceği için temizlikte kesinlikle sıcak veya kaynar su kullanılmamalıdır.
Gece plağının kullanım ömrü ne kadardır?
Plağın ömrü hastanın diş sıkma şiddetine bağlı olarak değişmektedir. Çoğu vakada profesyonel bir gece plağı ortalama 1 ila 3 yıl arasında güvenle kullanılır. Zamanla üzerinde derin çizikler, aşınmalar veya delinmeler oluşması, plağın görevini başarıyla yaptığının (dişlerinizin yerine plağın aşındığının) kanıtıdır. Plak delindiğinde veya formunu kaybettiğinde yenilenmesi gerekir.
Gece Plağı (Bruksizm) Hakkında Bilgi Alın
Gece Plağı (Bruksizm) hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçin. Kliniğimizde yapacağımız detaylı muayene sonrasında sizin için en uygun tedaviye birlikte karar verelim.