
Ortodonti (Diş Teli) ve Şeffaf Plak Bilgilendirme Rehberi
Ortodonti; uyumsuz ve çapraşık dişlerin, çene kemiği ve yüz iskeleti ile olan ilişkilerini inceleyerek bu bozuklukların teşhis ve tedavisini gerçekleştiren diş hekimliği dalıdır. Niğde ve çevre illerdeki hastalarımız için hazırlanan bu rehberde; geleneksel diş teli tedavilerinden modern şeffaf plak (telsiz ortodonti) uygulamalarına kadar tüm süreçler şeffaflıkla sunulmaktadır.
Adım 1: Kapsamlı Muayene ve Dijital Planlama
İlk aşamada hastanın ağız içi muayenesi yapılır, panoramik ve sefalometrik röntgenleri alınır. Dijital ağız içi tarayıcılarla dişlerin 3 boyutlu ölçüsü elde edilir. Çene ilişkileri ve çapraşıklık düzeyi analiz edilerek hastaya en uygun tedavi yöntemi (metal braket, porselen braket veya şeffaf plak) planlanır.
Adım 2: Tedavi Başlangıcı ve Uygulama
Planlanan yönteme göre diş yüzeylerine braketler (teller) özel yapıştırıcılarla sabitlenir veya dijital ortamda üretilen şeffaf plak setleri hastaya teslim edilir. Bu aşamada dişlere hafif ve sürekli bir kuvvet uygulanarak dişlerin hedeflenen konuma doğru hareketi başlatılır.
Adım 3: Pekiştirme (Retansiyon) Aşaması
Dişler istenilen ideal dizilime ulaştığında aktif tedavi sonlandırılır ve teller çıkarılır (veya şeffaf plak kullanımı biter). Ancak dişlerin eski yerlerine dönme eğilimini engellemek için dişlerin arka yüzeylerine görünmeyen ince bir tel (lingual retainer) sabitlenir veya koruyucu plaklar kullandırılarak elde edilen sonuç ömür boyu güvence altına alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
DT. Yasemin TEKELİ ÇALIK
Ortodontik tedavi için bir yaş sınırı var mıdır?
Ortodontik tedavilerde herhangi bir üst yaş sınırı bulunmamaktadır; diş ve diş eti sağlığı yerinde olan her yetişkine diş teli veya şeffaf plak uygulanabilir. Ancak alt veya üst çenenin ileride/geride olması gibi iskeletsel bozuklukların büyüme yönlendirmesiyle ameliyatsız tedavi edilebilmesi için büyüme-gelişim çağında (10-14 yaş) müdahale edilmesi büyük önem taşır.
Ortodontik tedavi ortalama ne kadar sürmektedir?
Tedavi süresi; hastanın yaşından çapraşıklığın şiddetine, kapanış bozukluğunun türünden seçilen tedavi materyaline kadar birçok faktöre bağlıdır. Sadece hafif diş dizilimi bozuklukları 6-8 ay gibi kısa bir sürede çözülebilirken, çene kapanışını da ilgilendiren kapsamlı tedaviler ortalama 1.5 ila 2 yıl sürebilmektedir.
Sadece alt çeneye veya sadece üst çeneye tel takılabilir mi?
Tek çene (tek arkt) tedavisi tıbben mümkün olsa da oldukça nadir tercih edilir. Ortodonti sadece ön dişlerin düzgün görünmesini değil, alt ve üst çenenin birbiriyle bir anahtar-kilit uyumu içinde kapanmasını hedefler. Sadece tek çeneye müdahale etmek genellikle kapanış (oklüzyon) dengesini bozacağı için hekimler çoğunlukla iki çenenin birlikte tedavi edilmesini planlar.
Şeffaf plak (telsiz ortodonti) ile her türlü çapraşıklık tedavi edilebilir mi?
Gelişen üç boyutlu yazıcı ve tarayıcı teknolojileri sayesinde, günümüzde ortodontik vakaların çok büyük bir kısmı şeffaf plaklarla başarıyla tedavi edilebilmektedir. Geleneksel tellerin sunduğu biyomekanik hareketlerin birçoğunu sağlayan şeffaf plaklar, kliniğimizde yapılan detaylı muayene sonucunda vakanızın uygunluğuna göre tercih edilmektedir.
Tedavi sürecinde yeme-içme kısıtlamaları var mıdır?
Geleneksel sabit diş teli (braket) tedavilerinde asitli içeceklerden, fındık/ceviz gibi çok sert kuruyemişlerden ve sakız/lokum gibi yapışkan gıdalardan uzak durulması braketlerin kırılmaması için zorunludur. Ancak şeffaf plak tedavisinde plaklar yemek esnasında çıkarıldığı için herhangi bir yeme-içme kısıtlaması bulunmamaktadır.
Çocuklarda ilk ortodontik muayene ne zaman yapılmalıdır?
Süt dişlerinin dökülüp kalıcı ön kesici dişlerin sürmeye başladığı 7-8 yaş dönemi, ilk ortodontik kontrol için en ideal zamandır. Bu dönemde henüz dişlere tel takılmasa bile, olası iskeletsel çene sorunları veya yer darlıkları erken teşhis edilerek ileride oluşabilecek daha büyük problemlerin önüne koruyucu yaklaşımlarla geçilebilir.
Diş teli takılırken veya tedavi sırasında ağrı olur mu?
Braketlerin diş yüzeyine yapıştırılması işlemi tamamen ağrısızdır ve iğne (anestezi) gerektirmez. Teller ilk takıldığında ve aylık rutin sıkıştırma/kontrol seanslarından sonra dişlerde 2-3 gün süren hafif bir baskı hissi ve çiğneme hassasiyeti oluşması fizyolojik bir durumdur; bu süreç oldukça kolay atlatılır.
Diş telleri dişlerde çürümeye veya lekelenmeye yol açar mı?
Ortodontik materyallerin (braket ve teller) kendisi kesinlikle dişi çürütmez veya iz bırakmaz. Ancak braketlerin etrafı yiyecek birikimine müsait alanlar oluşturur. Hasta, ortodontik fırçalar ve arayüz fırçaları ile günlük ağız hijyenini tam olarak sağlamazsa bakteri plağı birikimine bağlı olarak çürükler ve beyaz lekelenmeler oluşabilir.
Şeffaf plak kullanım süresi günlük ne kadar olmalıdır?
Şeffaf plak tedavilerinde biyouyumlu plakların dişleri hedeflenen konuma itebilmesi için sadece yemek yerken ve sıcak içecekler tüketirken çıkarılması, bunun dışında uyku esnası dahil olmak üzere günde ortalama 20-22 saat kesintisiz takılması tedavinin başarısı için kritik öneme sahiptir.
